Cari hesap mutabakatı nedir, nasıl yapılır?
hizlimutabakat.com Ekibi · Son güncelleme: · 6 dk okuma
Cari hesap mutabakatı, birlikte çalışan iki firmanın belirli bir tarihteki karşılıklı borç ve alacak bakiyesini teyit etmesidir. Bir taraf kendi kayıtlarındaki bakiyeyi gönderir, karşı taraf kendi kayıtlarıyla karşılaştırıp "mutabıkız" ya da "mutabık değiliz" diye yanıt verir. Fark varsa ekstreler karşılaştırılarak nedeni bulunur ve kayıtlar düzeltilir.
Cari hesap mutabakatı neden yapılır?
Aynı ticari ilişki iki firmanın muhasebesinde ayrı ayrı kaydedilir. Fatura, ödeme, iade ve kur farkı kayıtları farklı tarihlerde veya farklı tutarlarla işlendiğinde iki taraftaki bakiye birbirini tutmaz. Mutabakat bu farkları dönem kapanmadan yakalamanın en pratik yoludur.
- Hatalı veya eksik kaydedilmiş fatura ve ödemeleri ortaya çıkarır.
- Dönem sonu bilançosundaki alacak ve borç bakiyelerinin doğruluğunu destekler.
- Bağımsız denetimde dış teyit kanıtı olarak kullanılır (Türkiye Denetim Standartları, BDS 505 Dış Teyitler).
- Tahsilat ve ödeme anlaşmazlıklarını büyümeden çözmeyi sağlar.
Mutabakat ne zaman yapılır?
En yaygın uygulama yıl sonu kapanışında tüm carilerle mutabakat yapılmasıdır. Hacmi yüksek tedarikçi ve müşterilerde çeyrek veya ay sonu mutabakatı, farkların birikmesini önler. Denetime tabi şirketlerde denetçinin belirlediği tarih esas alınır.
Adım adım cari mutabakat süreci
- Mutabakat tarihini belirleyin ve o tarihe kadar olan tüm faturaları, ödemeleri ve iadeleri kaydedin.
- Muhasebe programınızdan cari bakiye listesini (cari kodu, unvan, e-posta, bakiye, para birimi, borç/alacak yönü) alın.
- Her cariye bakiyeyi ve yanıt seçeneklerini içeren mutabakat mektubunu gönderin.
- Yanıtları takip edin: kim mutabık, kim mutabık değil, kim henüz yanıt vermedi.
- Mutabık olunmayan carilerde iki tarafın ekstresini karşılaştırarak farkın kaynağını bulun.
- Gerekli düzeltme kayıtlarını yapın ve onaylanan mutabakatları arşivleyin.
Sık yapılan hatalar
- Bakiyenin yönünü (borç mu alacak mı) mektupta açıkça yazmamak; karşı taraf aynı tutarı ters yönde okuyabilir.
- Döviz cinsinden carilerde para birimini belirtmemek veya TL karşılığı ile döviz tutarını karıştırmak.
- Mutabakat tarihinden sonra yapılan ödemeleri bakiyeye dahil etmek.
- Yanıt vermeyen carileri takip etmemek; dönem sonunda büyük kısmı yanıtsız kalır.
- Onay kanıtını (imzalı mektup, e-posta, onay kaydı) düzenli arşivlememek.
Süreci nasıl hızlandırırsınız?
Mektupları tek tek hazırlayıp e-postayla göndermek ve yanıtları bir Excel listesinde takip etmek, cari sayısı arttıkça günler alır. Online mutabakat platformlarında cari listesi bir kez yüklenir, tüm mektuplar toplu gönderilir ve karşı taraf e-postadaki bağlantıdan yanıt verir; yanıt durumları otomatik olarak tek ekranda toplanır.
Sık sorulan sorular
Cari hesap mutabakatı zorunlu mu?
Genel bir yasal zorunluluk olarak düzenlenmemiştir; ancak doğru bilanço, bağımsız denetim ve anlaşmazlıkların önlenmesi için yaygın ve önerilen bir uygulamadır. Şirketinize özel yükümlülükler için mali müşavirinize danışın.
Mutabakat ile BA/BS mutabakatı aynı şey mi?
Hayır. Cari mutabakat bakiyeyi teyit eder. BA/BS mutabakatı ise Form Ba ve Form Bs bildirimlerinde iki firmanın birbirine bildirdiği alım ve satım toplamlarının tutup tutmadığını kontrol eder.
Karşı taraf yanıt vermezse ne olur?
Yanıt vermeyen carilere hatırlatma yapılır, gerekirse telefonla ulaşılır. Yanıt alınamayan bakiyeler için denetçiler genellikle sonraki tahsilat veya ödeme belgeleri gibi alternatif kanıtlara bakar.
İlgili içerikler
- Mutabakat mektubu örneği ve ücretsiz şablonMutabakat mektubunda olması gereken bilgiler, kopyalanabilir örnek metin ve indirilebilir Word şablonu.
- Mutabakatta fark çıkarsa ne yapılır?Bakiye farkının en sık nedenleri ve farkı kapatmak için karşı tarafla izlenecek adımlar.
- Yıl sonu cari mutabakat kontrol listesiYıl sonu kapanışında mutabakatları zamanında bitirmek için hazırlıktan arşive kontrol listesi.